فتق نافی (بیرون زدگی ناف): علل، علائم و درمان در کودکان و بزرگسالان

تاریخ آخرین بروزرسانی: 1404/08/10

فتق نافی (Umbilical Hernia) یک برآمدگی یا بیرون‌زدگی غیرطبیعی در ناحیه ناف است که به دلیل ضعف عضلات و بافت همبند (فاشیا) در دیواره شکم ایجاد می‌شود. از آنجایی که ناف به طور طبیعی نقطه‌ای ضعیف در جدار شکم محسوب می‌شود، احتمال تشکیل فتق در این ناحیه بیشتر است. این عارضه در دو گروه سنی کودکان و بزرگسالان شایع است که علل و روش‌های درمان متفاوتی دارند.

علل و علائم فتق نافی در کودکان

فتق نافی در نوزادان، به‌ویژه نوزادان نارس و کم‌وزن، بسیار شایع است. این بیرون‌زدگی معمولاً هنگام گریه، سرفه یا زور زدن کودک بیشتر قابل مشاهده است.

خوشبختانه، اکثر موارد فتق نافی در کودکان بی‌خطر هستند و تا سن ۲ سالگی به طور خودبه‌خود و بدون نیاز به جراحی بسته می‌شوند. با این حال، اگر فتق تا سن ۳ یا ۴ سالگی بهبود نیابد، یا باعث بروز علائم نگران‌کننده‌ای شود، نیاز به مداخله پزشکی خواهد داشت.

علائم هشداردهنده فتق نافی در کودکان که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد:

• گیرافتادن فتق (فتق غیرقابل کاهش): که باعث درد شدید، حساسیت به لمس، تغییر رنگ ناف به قرمز یا بنفش و استفراغ می‌شود.

علل و علائم فتق نافی در بزرگسالان

برخلاف کودکان، فتق نافی در بزرگسالان خودبه‌خود بهبود نمی‌یابد و معمولاً نیاز به درمان دارد. از علل شایع فتق نافی در بزرگسالان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• چاقی و افزایش فشار داخل شکم

• بارداری‌های متعدد

• سرفه‌های مزمن و شدید (به دلیل بیماری‌های ریوی)

• وجود مایع زیاد در شکم (آسیت)

• سابقه عمل‌های جراحی قبلی در ناحیه شکم

علامت اصلی فتق نافی در بزرگسالان، یک برآمدگی نرم در ناحیه ناف است که اغلب در حالت درازکش به داخل شکم فرومیرود یا کوچک‌تر می‌شود.

درمان فتق نافی: چه زمانی عمل جراحی لازم است؟

تصمیم‌گیری برای عمل جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد:

1. در کودکان: تنها در صورت بزرگ بودن فتق، باقی ماندن بعد از ۴-۳ سالگی یا بروز علائم گیرافتادگی، عمل توصیه می‌شود.

2. در بزرگسالان: از آنجا که خطر گیرافتادگی در بزرگسالان بیشتر است، معمولاً جراحی به عنوان درمان قطعی توصیه می‌شود. با این حال، اگر فتق بسیار کوچک (حدود نیم تا یک سانتیمتر) باشد و هیچ علامتی ایجاد نکند، ممکن است تحت نظر گرفتن بیمار کافی باشد.

روش های جراحی فتق نافی:

جراحی فتق نافی به دو روش اصلی انجام می‌شود:

• لاپاراسکوپی: در این روش کم‌تهاجمی، جراح با ایجاد چند برش کوچک و استفاده از دوربین، فتق را ترمیم می‌کند. دوره بهبودی پس از لاپاراسکوپی کوتاه‌تر و درد کمتر است.

• جراحی باز: در این روش، جراح یک برش در نزدیکی ناف ایجاد کرده و محتویات فتق را به جای خود بازمی‌گرداند. برای تقویت ناحیه، معمولاً از یک مش (Tension-Free Repair) استفاده می‌شود تا از عود مجدد فتق جلوگیری کند.

نتیجه‌گیری:

فتق نافی یک مشکل شایع است که رویکرد درمانی آن به سن و شرایط فرد بستگی دارد. در حالی که این عارضه در اکثر نوزادان با رشد آن‌ها به‌طور خودبه‌خود برطرف می‌شود، اما در بزرگسالان معمولاً نیاز به مداخله جراحی دارد. در صورت مشاهده هرگونه برآمدگی در ناحیه ناف یا تجربه علائمی همچون درد، تهوع و استفراغ، مراجعه به پزشک متخصص ضروری است.

برای دریافت نوبت ویزیت از دکتر حسین ذبیحی، فوق تخصص جراحی فتق، می‌توانید با شماره تلفن ۰۹۲۲۳۴۸۱۸۷4 تماس حاصل فرمایید تا بهترین و مناسب‌ترین روش درمانی را دریافت نمایید.